Mikołaj Kopernik

Pod koniec ubiegłego stulecia chęć stworzenia możliwości uczenia się na miejscu, a także bliskość rozwijającego się okręgu przemysłowego, wpłynęły na decyzję członków Rady Gminnej miasta Żywca o utworzeniu właśnie tu w Żywcu szkoły realnej, która przygotowywałaby przyszłe kadry dla przemysłu.

Pierwsze starania o wydanie zezwolenia na jej uruchomienie, o których nam wiadomo z protokołów Księgi Uchwał Rady Miejskiej w Żywcu, rozpoczęto w latach 1893-1899. 

W lutym 1904 roku powołano specjalną komisję, która miała zajmować się pracami związanymi z utworzeniem szkoły i budową nowego obiektu. W dniu tym, 24 sierpnia 1904 roku powiadomiono gminę o zezwoleniu cesarskim ( Żywiec należy wówczas do Galicji, zaboru austriackiego) na otwarcie szkoły realnej w Żywcu z dniem, 1 września tegoż roku. Z powodu trwającej budowy gmachu nauka rozpoczęła się w budynku prywatnym na Rudzy, dzielnicy miasta. Dyrektorem szkoły oraz jej organizatorem został Bronisław Gustawicz, dotychczasowy dyrektor III gimnazjum w Krakowie.W następnym roku szkolnym wynajęto tzw. "trojanówkę" - całe piętro domu pana Trojana na rogu ulic: Kościuszki i Świętokrzyskiej, zaś lekcje rysunków odbywały się w domu Rottera na ulicy Kościuszki.

W roku szkolnym 1909/1910 szkoła realna przeniosła się do nowowybudowanego gmachu przy ulicy Zielonej /obecnie jest to gimnazjum nr 2/ Wznoszenie nowego potrzebnego szkole budynku, w którym uczymy się do dzisiaj rozpoczęto według obowiązującego wówczas typowego planu wiedeńskiego ministerstwa oświaty i w stosunkowo krótkim czasie oddano do użytku imponujący i okazały, jak na tamte czasy gmach nowej szkoły nasze dzisiejsze liceum ogólnokształcące. 

W czasie ferii letnich w 1911 roku szkoła przeniesiona została do nowego, własnego obiektu przy ulicy Słowackiego. Szkoła rozwijała się stopniowo. W roku szkolnym 1910/1911 stała się pełną 7- klasową wyższą szkołą realną, po raz pierwszy zaczęły pobierać tu naukę dziewczęta. Odbył się także pierwszy egzamin dojrzałości. Szkoła nadal rozwijała się. Uczęszczało do niej przeważnie młodzież z Żywca i powiatu żywieckiego. Nauka była płatna, jednak uczniowie biedni, a uzdolnieni, mogli starać się o częściowe lub całkowite zwolnienie z opłat, których często udzielano.

Wszyscy uczniowie zobowiązani byli do noszenia w szkole i poza nią jednakowego granatowego munduru szkolnego, który krojem przypominał bluzę wojskową, a srebrne i złote paski na wysokim kołnierzyku oznaczały stopień gimnazjum oraz klasę, do której uczeń uczęszczał.

Poziom nauki był wysoki, wymagania ogromne, a zespół uczących miał swoją ustaloną renomę. Szkoła posiadała liczne zbiory naukowe, dobrze wyposażone gabinety i obszerną bibliotekę, prenumerowała 19 tytułów różnych czasopism naukowych w językach: polskim i niemieckim. Wiele czasu poświęcono na wycieczki, łączące w sobie zarówno cele turystyczne, jak i naukowe. Od 1911 roku w szkole działała " Czytelnia im. Słowackiego". Ponadto w szkole istniał chór, rozwijało się życie kulturalne i sportowe.

Nauczyciele bardzo żywo interesowali się życiem organizacji młodzieżowych, opieka i współpraca 3 wychowawców wywierały na uczniów duży wpływ, przygotowujący ideowo i praktycznie do walki orężnej z zaborcą.

Właśnie wśród młodzieży szkoły realnej zaczął się konspiracyjny ruch niepodległościowy, którego inicjatorem był uczeń Mieczysław Rybarski, założyciel koła "ZARZEWIE" / była to ściśle zakonspirowana organizacja bojowa, rozpowszechniona wśród młodzieży szkół średnich Polski. Wybuchła pierwsza wojna światowa.

Start polskiej oświaty w roku 1945 był bardzo trudny. Nowa szkoła rozpoczyna działalność tuż po wyzwoleniu - w połowie kwietnia 1945 roku. 

Pierwszy powojenny rok trwał do 15 sierpnia 1945 roku, zajęcia odbywały się w budynku szkoły pożydowskiej w Zabłociu, gdyż gmach Gimnazjum wymagał remontu. Wznowienie nauki nastąpiło we wrześniu w macierzystym budynku pod zmienioną nazwą: Państwowe Gimnazjum i Liceum w Żywcu. Zasadnicza zmiana organizacyjna nastąpiła w 1949 roku, kiedy to utworzono 11 letnią szkołę ogólnokształcącą. 

Szczególnym utrudnieniem pracy szkoły była nieustanna reforma programów nauczania z nowym ideologicznym zabarwieniem, co niestety przejawiało się wciąganiem szkoły w wir życia politycznego. 

Około roku 1954, zaczyna się budzić coraz głośniejsza krytyka nadmiernego absorbowania młodzieży pracą pozaszkolną i upolityczniania życia szkolnego. Kierownictwo Gimnazjum przejmuje pani Zofia Hebenstreit. W tym okresie bardzo wysokim poziomem cechowała się działalność kulturalna szkoły. Uznaniem cieszyły się szkolne inscenizacje "Pana Tadeusza", "Nocy Listopadowej" czy "Wyzwolenia". Rozwinięte życie kulturalne szkoły było dowodem na jej odrodzenie się po trudnych czasach okupacji hitlerowskiej. 

Wzrostowi poziomu uczniów miało sprzyjać sprofilowanie klas, wprowadzone obligatoryjnie w roku szkolnym 1973/1974. Faktycznie jednak w naszej szkole już w 1970 roku rozpoczęły pracę dwie klasy o profilu matematyczno - fizycznym, w 1971 roku - humanistyczna, a w 1973 - biologiczno - chemiczna. Od 1974 roku stale funkcjonują klasy matematyczno - fizyczne i biologiczno - chemiczne, natomiast z przerwami - humanistyczna, pedagogiczna i z poszerzonym programem nauczania wychowania fizycznego. W chwili obecnej w każdym roczniku istnieją klasy o profilach wyżej wymienionych, oprócz pedagogicznego ( ostatni rocznik zdał maturę w 1994 roku ), oraz cztery o profilu podstawowym. Klasy sprofilowane wybierają zazwyczaj uczniowie bardzo dobrzy o sprecyzowanych już zainteresowaniach, stąd lepsze wyniki nauczania często w nich osiąganych. 

W latach 70-tych powstają również nowe klaso - pracownie. Obok już istniejących, takich jak: gabinet fizyczny, chemiczny, biologiczny, geograficzny, pracownia zajęć technicznych, jedna sala gimnastyczna, pracownie językowe, historii, obrony cywilnej, a także druga pracownia fizyczna i mała sala gimnastyczna. W 1976 roku Liceum otrzymuje odznakę Zasłużony dla Miasta Żywca. 

Szkoła nie może istnieć sama dla siebie, w oderwaniu od środowiska. Władza powojenna wszędzie jednak dodawała epitet: socjalistyczna, narzucając szkole tendencje programy nauczania i wychowania socjalistycznego, ustalają hierarchię ważności uroczystości szkolnych, poprzez rocznice powstania Ludowego Wojska Polskiego do Święta Pracy, przemilczając 3 Maja, czy 11 listopada, zmuszając młodzież do członkostwa w ZMP, później ZSMP.

Dla szkoły stan wojenny oznaczał początkowo dłuższą przerwę w nauce, dyżury nauczycieli do godziny 22-iej, zawieszenie działalności ZNP oraz zakaz działania NSZZ Solidarność. Ze względu na zakaz zgromadzeń nie odbyła się styczniowa wywiadówka 1982 roku, a także tradycyjne bale maturalne. 

W sierpniu 1990 roku Rada Pedagogiczna dokonała wyboru na dyrektora szkoły wieloletniego nauczyciela i absolwenta liceum Pana Zbigniewa Holboja. Wybór został zatwierdzony przez Kuratorium, a dwa lata później w wyniku konkursu Pan mgr Z. Holboj objął ponownie tę funkcję i pełnił ją do roku 2003.

Dzisiaj szkoła współpracuje z Radą i Zarządem Miasta oraz z jego burmistrzem i wreszcie, dzięki wprowadzeniu katechezy do szkół - z kościołem Rzymskokatolickim. Parokrotnie dyrektor oraz inni przedstawiciele szkoły brali udział w sesjach Rady Miasta, zwłaszcza tych poświęconych żywieckiej oświacie. 22 marca 1993 roku odbyło się spotkanie pracowników LO z mgr inż. Jerzym Widzykiem - burmistrzem Żywca i przewodniczącym Rady Miasta panem mgr Jackiem Raddą. 

Ważnym wydarzeniem był ingres do katedry żywieckiej biskupa bielsko - żywieckiego ks. Tadeusza Rakoczego. Miał on miejsce 30 maja 1992 roku i w czasie uroczystej homilii, ks. Biskup nawiązał do swoich własnych przeżyć związanych z Liceum, którego jest absolwentem. Szkołę reprezentowała delegacja w składzie: mgr Krystyna Bury, mgr Janina Kostka i mgr Zbigniew Holboj, który, jako obecny dyrektor, a więc gospodarz szkoły, przywitał ks. Biskupa. 

Życzeniem każdej szkoły musi być z jednej strony niezależność od koniunktur politycznych czy ideowych, a z drugiej zakorzenienie w środowisku, kulturze, tradycji narodowej i regionalnej oraz jej współtworzenie. 

W 1994 roku minęło 90 lat od momentu założenia Wyższej Szkoły Realnej, a obecnie Liceum Ogólnokształcącego w Żywcu. Główne uroczystości odbyły się 17 września 1994 roku. Po wielu latach spotkali się ponownie w murach tej szkoły jej mniej lub bardziej znani absolwenci, m.in. ks. Biskup Tadeusz Pieronek, ks. Biskup Tadeusz Rakoczy, profesor UJ Bolesław Ginter i wielu innych. Wspominali sobie swoich nauczycieli i kolegów, także tych, których losy potoczyły się tragicznie, jak studenta Stanisława Pyjasa - również absolwenta tej szkoły.

W 2002 roku dyrektorem szkoły została mgr Halina Badora, wcześniejsza wicedyrektor, nauczycielka matematyki.

W 2004 roku szkoła obchodziła 100-lecie swojego istnienia. Główne uroczystości odbyły się 24 i 25 września. Obchody jubileuszu rozpoczęła nadzwyczajna Sesja Rady Miasta i Rady Powiatu Żywieckiego, podczas której wybitnym osobistościom, związanym ze szkołą, wręczono Medale za Zasługi dla Miasta Żywca. Dodatkowo w Muzeum Miejskim otwarto wystawę „Szkoła na przestrzeni 100 lat”.

W auli szkoły dyrektor Halina Badora dokonała odsłonięcia tablicy upamiętniającej zasługi pierwszego dyrektora liceum – Bronisława Gustawicza. Kolejnym ważnym punktem obchodów 100-lecia była Sesja Naukowa, na którą złożyły się wykłady i referaty słynnych absolwentów. Tej niezwykłej sesji z uwagą przysłuchiwała się księżna Maria Krystyna Habsburg, gość honorowy obchodów jubileuszu.

Drugi dzień obchodów rozpoczęła koncelebrowana msza święta w katedrze pw. NNMP w Żywcu, w której uczestniczyli: goście honorowi, władze miasta, powiatu, województwa, przedstawiciele władz oświatowych, dyrekcja, nauczyciele, byli i obecni wychowankowie szkoły Jubilatki oraz mieszkańcy Żywiecczyzny. W wygłoszonym do zgromadzonych słowie ks. bp Tadeusz Rakoczy podziękował za ogrom podejmowanego przez sto lat dzieła nauczania, a nade wszystko formowania młodych umysłów i serc. Wzruszającym momentem stało się odczytanie listu od Ojca Świętego Jana Pawła II, który wyraził życzenie, by Jubilatka „była nadal miejscem przekazywania wartości, które pomimo upływu czasu pozostają wciąż aktualne i są tak bardzo potrzebne współczesnemu światu”. List został złożony na ręce pani dyrektor Haliny Badory, a obecnie znajduje się w auli szkoły.

Główne uroczystości na terenie szkoły poprzedziło odsłonięcie tablicy upamiętniającej obchody jubileuszu 100-lecia liceum. Na część oficjalną złożyły się wystąpienia przedstawicieli władz wojewódzkich, powiatowych i miejskich, a także władz oświatowych. Szkołę wyróżniono Złotą Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Śląskiego oraz Medalem za Zasługi dla Miasta Żywca. Najbardziej wzruszającym momentem uroczystości było wystąpienie jednego z najstarszych absolwentów – przybyłego z Kanady Karela Velana. Część artystyczną, rozpoczętą uroczystym polonezem, wypełniły prezentacja multimedialna (ukazująca historię szkoły), widowisko poetycko-muzyczne oraz występ artystów – absolwentów Jubilatki – Teresy Piechy i Piotra Piechy, aktora Teatru Ludowego w Krakowie. Uczestnicy uroczystości mogli zakupić sprzedawane na aukcji księgi pamiątkowe i obrazy. Z myślą o kolejnych pokoleniach uczniów w auli szkolnej wmurowano ceramiczne naczynie - kapsułę czasu, zawierające przedmioty charakterystyczne dla czasów, w których mały miejsce uroczystości. Wyjątkową pamiątką po obchodach 100-lecia szkoły stała się licząca 320 stron Księga Jubileuszowa, która składa się z rozdziałów napisanych przede wszystkim przez byłych uczniów i nauczycieli.

W 2007 roku na dachu liceum powstało obserwatorium astronomiczne, poświęcone 3 września przez Biskupa Diecezji Bielsko-Żywieckiej Tadeusza Rakoczego.

110-lecie swojego istnienia szkoła obchodziła w 2014 roku. Uroczystości odbyły się 12 grudnia. Wzięli w nich udział zaproszeni goście: Biskup Tadeusz Rakoczy, Starosta Żywiecki Andrzej Kalata, Burmistrz Żywca Antoni Szlagor oraz nauczyciele i uczniowie naszej szkoły. Programowi artystycznemu, opartemu na wspomnieniu historii szkoły, towarzyszyła wystawa, na której zgromadzono liczne eksponaty – sztandar szkoły (1904-1939), dokumenty, informacje o pierwszych dyrektorach, księgi, stara ławkę  wraz z zeszytem i kałamarzem. Z tej okazji powstał również cykl artykułów pod wspólnym tytułem: „Historia szkoły – bogata, ciekawa, mało znana…”, w którym zaprezentowano ciekawostki o szkole i nieznane dotąd epizody z jej dziejów. Każdy artykuł rozpoczynał się słowami: „Czy wiesz, że…”.

W 2016 roku maturzyści z naszego liceum zapoczątkowali nową tradycję – 21 stycznia zatańczyli poloneza na żywieckim rynku. Pomysłodawczynią projektu była nauczycielka matematyki, pani Urszula Pietyra, a głównymi organizatorkami – pani Agnieszka Król oraz pani Danuta Brodziak.

W roku 2017 dyrektorem szkoły został mgr Jacek Biłko.

29 września 2017 roku zmarł A. Karel Velan, wielki przyjaciel szkoły, główny sponsor Szkolnego Obserwatorium Astronomicznego Copernicus, nasz absolwent z roku 1935.

3 września 2018 roku w naszym liceum odbyło się powiatowe rozpoczęcie roku szkolnego 2018/2019. Wyjątkowość tej uroczystości podkreślił fakt nadania auli szkoły imienia Stanisława  Pyjasa, absolwenta naszego liceum. W uroczystości wzięli udział zaproszeni goście: pan Piotr Pyjas, przedstawiciel Kuratorium Oświaty w Katowicach Bernadetta Piestrak, Starosta Żywiecki Andrzej Kalata, Wicestarosta Stanisław Kucharczyk, Członek Zarządu Powiatu Józef Stopka, Przewodniczący Komisji Edukacji Adrian Midor, Wiceprzewodniczący Komisji Edukacji Tadeusz Pal oraz Dyrektor Wydziału Oświaty i Wychowania Andrzej Widzyk.

Jednak Liceum Ogólnokształcące w Żywcu to nie tylko przeszłość. Szkoła tętni życiem.